Po co komu filozofia?

Dzisiaj postaram się odpowiedzieć na pytania, które często słyszę w różnej formie sprowadzające się generalnie do jednego pytania : Po co komu dzisiaj filozofia?
Oczywiście nie mam kompetencji wypowiadać się w imieniu wszystkich pałających się tym aspektem rzeczywistości jednakże postaram się to zrobić w swoim imieniu.
Problem jakim chciałem się zająć wyrasta na podłożu pytania o współczesną zasadność filozofii jako dziedziny akademickiej swoistego rodzaju aktywności poznawczej. Problem sprowadza się dalej do tego czym jest dzisiaj filozofia? Gdyby można było jasno odpowiedzieć na to pytanie mielibyśmy bardzo ułatwioną sprawę. Niestety takiej łatwości w tym wypadku nie ma. Czy to oznacza jakieś wielkie rozmycie czy relatywizację tegoż terminu – nie do końca.
Oczywiście w przeszłości było znacznie łatwiej zdefiniować filozofię. Warto więc spojrzeć nieco w przeszłość.

Filozofia czyli umiłowanie mądrości zgodnie z pierwotną definicją w stricte Zachodnim myśleniu.Filozofia rodzi się ze zdziwienia nad otaczającą podmiot rzeczywistością. Filozofia to swoistego rodzaju myślenie przekraczające – burzycielka zastanego porządku. Można powiedzieć, że pierwsi filozofowie zanegowali ówcześnie panujące metody wyjaśniające chodzi tutaj o wyjaśnienia oparte na mitach. Filozofia zrodziła się z negacji mitu i intencjonalnego obrazu świata.
Filozofia jest określana matką nauk , którą pewnego dnia opuściły dzieci czyli wyodrębnione nauki szczegółowe. Pozornie może się wydawać, że nic już z filozofii nie pozostało – ale czy na pewno?

Przyjęte rozumowanie wydaje się niewystarczające cóż oznaczają zagadki świata? Przecież ich wyjaśnianiem już dawno zajęły się nauki szczegółowe takie jak fizyka czy matematyka. Na cóż nam zatem rozstrzygnięcia natury epistemologicznej (poznawczej) czy ontologiczne dotyczące natury bytu. Czy nie jest to już jakaś pseudonauka? Filozofia nie jest pseudonauką i gdy dogłębnie się jej przyjrzeć można dojść do wniosku, że jest jak najbardziej uzasadniona. Ciekawym sposobem choć według mnie nieco pokrętnym jest uzasadnianie filozofii ze względu na mnogość koncepcji uprawiania filozofii za to, co wykłada się na uniwersyteckich katedrach filozofii. Bardzo istotny z mojego punktu widzenia jest aspekt niejako za szerokiego zakresowo terminu filozofia. Gdyby z współczesnej perspektywy sprowadzić filozofię do umiłowania mądrości to jej autentyczny adept powinien być ze wszech miar erudytą. Dzisiaj postęp nauk jest tak ogromny, że nasza niekompetencja jest jak czarna dziura może pochłonąć wszystko. Edukowanie siebie sprawia, że jesteśmy bardziej świadomi swojej niewiedzy. Każdemu kto uważa się za poszukującego odpowiedzi na kluczowe pytania można udowodnić, że jest niekompetentny w zakresie wiedzy, którą już posiadamy zatem lepiej szukać w książkach niż w gwiazdach. Nie należy jednak popadać w absolutny sceptycyzm. Zajmując się w jakimś skromnym zakresie filozofią nie mogę też zgodzić się na redukcję filozofii do historii filozofii.
Dobrze, ale jak dotychczas udowadniam współczesną bezzasadność filozofii.
Idźmy dalej w Wikipedia możemy przeczytać, że wyróżnia się kilka koncepcji filozofii :

• klasyczną, w której filozofia jest wiedzą o odrębnym przedmiocie (byt) i metodzie, o charakterze racjonalnym,
• pozytywistyczną, gdzie filozofia jest syntezą wyników nauk empirycznych,
• lingwistyczną, rozumiejąca filozofię jako analizę języka i jego podstawowych pojęć oraz badanie podstaw wiedzy,
• irracjonalistyczną, w której filozofia to dział kultury łączący w sobie elementy wiedzy naukowej, sztuki i religii, refleksja filozoficzna polega na wyrażaniu przeżyć przez podmiot.

Osobiście najbliższą mi chociaż również nie pozbawioną problemów wydaje mi się koncepcja pozytywistyczna gdzie filozofia sprowadza się do syntezowania wyników nauk szczegółowych. Niestety tutaj również pojawia się problem niemożności kompetencji w tak szerokim zakresie wiedzy. Jednakże częściowo filozof może stać na “meta” poziomie i postrzegać wszystko z szerszej perspektywy. Fizyk zajmujący się tak naprawdę bardzo prozaicznymi zjawiskami nie koniecznie “wygląda poza atomy ” i wznosi się do poziomu makro rzeczywistości – oczywiście fizyk może być też filozofem filozof może być fizykiem jednakże ciężko jednocześnie być filozofem, biologiem , matematykiem, chemikiem itd.
Osobiście rolę filozofii dostrzegam w kształtowaniu krytycyzmu, którego pomimo pozornej wolności informacyjnej w świecie jest tak mało. Filozofia pomaga kształtować indywidualność jeżeli tę traktować jako wartość (ja traktuję).
Z obiektywnego punktu widzenia filozofia jest bardzo ważna tam gdzie kształtują się nauki, burzą się paradygmaty oraz powstają nowe teorie. Filozofia jest naukowym arbitrem. Pomimo wielkości nauki nie jest ona nigdy ostatecznie ukształtowana i absolutna. Problemy natury metodologicznej w nauce przeprowadzenie linii demarkacji pomiędzy tym co jest naukowe, a naukowe nie jest to często współczesne zadania filozofii.
Trzeba też z całą surowością podkreślić, że pomimo pewnych trudności związanych z definiowaniem filozofii wiadomo czym filozofia z pewnością nie jest. Filozofia jak już pisałem jest zbudowana na negacji mitu i racjonalizmie. Próżne wysiłki teologów, którzy by chcieli z filozofii uczynić służebnicę. Filozofia oparta jest na rozumie nie na przesłaniach irracjonalnych i to trzeba sobie zapamiętać. Bardzo ciekawym aspektem filozofii są współczesne nauki kognitywne, które bazują częściowo na osiągnięciach filozoficznych.
Można by jeszcze na ten temat dużo rozprawiać mam nadzieję, że wrócę jeszcze do tematu w przyszłości.